Aptallık Üzerine

Aptallığı aptallık yapan nedir? Robert Musil'in Nazi işgalinden hemen önce Avusturya'da ses verdiği bu efsanevi konferans metni, medeniyetin kendi kendini yok etmesine karşı attığı entelektüel bir çığlıktır adeta. Zira konferans esnasında salonda bulunanların yarısından fazlası, bir süre sonra sürgüne gidecek veya öldürülecektir. Alman faşizmi gücünün doruğundayken gerçekleştirdiği bu ünlü konuşma...

Aptallığı aptallık yapan nedir? Robert Musil'in Nazi işgalinden hemen önce Avusturya'da ses verdiği bu efsanevi konferans metni, medeniyetin kendi kendini yok etmesine karşı attığı entelektüel bir çığlıktır adeta. Zira konferans esnasında salonda bulunanların yarısından fazlası, bir süre sonra sürgüne gidecek veya öldürülecektir. Alman faşizmi gücünün doruğundayken gerçekleştirdiği bu ünlü konuşmasında Musil, benzersiz üslubu ve keskin ironisiyle her türden aptallığı ciddiyetle ti'ye alır. Bazı anlarda birbirine karışabilen deha ile aptallığı bir duygu hatası olarak tanımlarken zamanlar ötesi bir çatı kurar. Böylece, Nazilerin nefret ettiği ve kitaplarını yasaklattığı Musil'in en sert, aynı zamanda en eğlenceli metinlerinden biri olan Aptallık Üzerine , her şeye rağmen geleceğe miras kalır. "Musil için aptallık, bir zekâ eksikliği değil, bir biçim hatasıdır... gerçekliğin karmaşıklığına tekrar ve klişe dışında bir yanıt verememe beceriksizliğidir." Claudio Magris "Viyana'nın o meşhur kahve kültürü çökerken, Musil kürsüye çıkıp 'Aptallık Üzerine' konuşma cesaretini gösterdi. Bu her anlamıyla bir 'ölüm dansı'ydı. Barbarlığın rasyonalize edildiği bir çağda Musil, aptallığın kendisini nasıl 'ilerleme' olarak maskelediğini gösteriyordu. O gün salonda bulunanlar aslında kendi sonlarının anatomisini dinlemekteydi." George Steiner "Musil'in teşhisi ürkütücüdür: En büyük aptallar, hiçbir şey bilmeyenler değil, bildikleriyle kendilerini kuşatıp dünyanın geri kalanına sağırlaşan 'eğitimli' zümredir. [...] Bu metin, entelektüelin kendi kibrine tuttuğu bir projeksiyondur." Die Zeit