Cumhuriyet'in Güzelleri

“İslâmcı geleneğin en temel göstergeleri, kadınların toplum içindeki
konumu ve giyim kuşamı olmuştur. Bu nedenle kadınlar, Cumhuriyet
değişimlerinin en büyük simgeleri sayılmıştır. Sadece laik toplumun değil,
Cumhuriyet’in harcı olan çağdaşlaşma, milliyetçilik, ırk güzelliği, öjenizm
gibi anlam sistemlerinin de ‘Türk kadını’ kimliğini oluşturma idealinin bir
parçası olduğunu ve bu ideallerin propa...

“İslâmcı geleneğin en temel göstergeleri, kadınların toplum içindeki
konumu ve giyim kuşamı olmuştur. Bu nedenle kadınlar, Cumhuriyet
değişimlerinin en büyük simgeleri sayılmıştır. Sadece laik toplumun değil,
Cumhuriyet’in harcı olan çağdaşlaşma, milliyetçilik, ırk güzelliği, öjenizm
gibi anlam sistemlerinin de ‘Türk kadını’ kimliğini oluşturma idealinin bir
parçası olduğunu ve bu ideallerin propagandasının, Cumhuriyet
gazetesinin düzenlediği güzellik yarışmaları aracılığıyla yapıldığını
belirtelim.”
Cumhuriyet’in henüz yeni kurulduğu dönemde düzenlenen ilk Türkiye
güzellik yarışmaları milli bir mesele olarak ele alınmıştı. Yeni Türkiye’nin
yeni çehresi hem halka hem de Batı’ya tanıtılacaktı.
Modern giysiler içinde, eğitimli, aynı zamanda iffetli ve iyi bir anne
namzeti, genç ve sağlıklı Türk kadını, inşa edilmeye başlayan yeni hayatın
simgesi olacaktı. Kimileri destekledi kimileri ise şiddetle karşı çıktı ama
1929-1933 arasında Cumhuriyet gazetesinin düzenlediği yarışmalar böyle
bir işlev görmeyi başardı. Cumhuriyet’in ilk güzellik kraliçeleri yurtta ve
dünyada büyük ilgi uyandırdı.
Öte yandan, kraliçe adayları bu rolü edilgen biçimde benimsemiş
değillerdi: Kimi yarışma sayesinde iyi bir evlilik yapmayı düşlerken kimi
de Hollywood’da oyunculuk hayali kuruyordu. Kimi dünyayı gezmek
arzusundayken kimi de sadece kendi ayakları üstünde durabilmek
niyetindeydi.
Geniş bir arşiv çalışmasına dayanarak hazırlanan Cumhuriyet’in Güzelleri,
erken Cumhuriyet döneminin “asri kadın”ı hakkında sorgulayıcı bir
yaklaşım benimsiyor. Işık Kandolu, o kadın, kültür ve ırk politikalarına
dair özgün bir panorama sunuyor.