Friedrich Engels Üzerine Yazılar

“Engels’ten önce de pek çok kimse proletaryanın çektiği ıstırapları anlatmış
ve onlara yardım etmek gerektiğine işaret etmişti ama, Engels yalnız proletarya-
nın ıstırap çeken bir sınıf olduğunu söylemekle yetinmemiş, gerçekte, proletarya-
nın bu utanç verici ekonomik koşulunun onu dayanılmaz bir biçimde ileri doğru
ittiğini ve nihai kurtuluşu için savaşım vermeye zorladığını da ilk kez söyley...

“Engels’ten önce de pek çok kimse proletaryanın çektiği ıstırapları anlatmış
ve onlara yardım etmek gerektiğine işaret etmişti ama, Engels yalnız proletarya-
nın ıstırap çeken bir sınıf olduğunu söylemekle yetinmemiş, gerçekte, proletarya-
nın bu utanç verici ekonomik koşulunun onu dayanılmaz bir biçimde ileri doğru
ittiğini ve nihai kurtuluşu için savaşım vermeye zorladığını da ilk kez söyleyen
kimse olmuştur.” V. İ. Lenin
“Marx’ın ölümü beni Engels’e biraz daha yaklaştırdı; zira Engels, hem
Marx’ın yerini tutmak ve hem de vasiyetini yerine getirmek gibi çifte bir gö-
rev yüklenmişti. Şimdi o, kendi sözcüklerini kullanmak gerekirse, uzun zaman-
dır yüklendiği ‘ikinci kemanlığı’ elinden geldiğince yerine getirmek zorundaydı.
Ama öyle bir durum ortaya çıktı ki Engels, ‘birinci kemanı’ da aynı ustalıkla
çalabilirdi. On yılı aşkın bir süredir çoğunu harcadığı enerjisinin şimdi tamamını
bu çifte görevi yerine getirmeye yöneltmişti.” W. Liebknecht