Müslümanlarda Tarihyazımı

Tarih, sadece geçmişte yaşanmış olayların bir dökümü müdür
yoksa bir toplumun kendini inşa etme ve anlamlandırma biçimi
mi? İslam medeniyeti, vahyin nüzulünden imparatorlukların kuruluşuna uzanan süreçte, geçmişi kaydetmek için muazzam bir
hafıza mekanizması geliştirmiştir.
Chase F. Robinson, Müslümanlarda Tarihyazımı adlı bu temel
eserinde, İslam tarihçiliğinin kökenlerine inerek sadece “ne” yazı...

Tarih, sadece geçmişte yaşanmış olayların bir dökümü müdür
yoksa bir toplumun kendini inşa etme ve anlamlandırma biçimi
mi? İslam medeniyeti, vahyin nüzulünden imparatorlukların kuruluşuna uzanan süreçte, geçmişi kaydetmek için muazzam bir
hafıza mekanizması geliştirmiştir.
Chase F. Robinson, Müslümanlarda Tarihyazımı adlı bu temel
eserinde, İslam tarihçiliğinin kökenlerine inerek sadece “ne” yazıldığını değil “nasıl” ve “neden” yazıldığını da mercek altına alıyor.
Yazar, İslam’ın teşekkül ve klasik dönemlerinde ortaya çıkan
tarihsel metinleri birer bilgi kaynağı olmanın ötesinde üretildikleri toplumun sosyal, siyasi ve dinî dinamiklerini yansıtan canlı
belgeler olarak
okuyor. Kitap, sözlü kültürün esnekliğinden yazılı kültürün otoritesine geçişi, kâğıdın yaygınlaşmasının bilgi üretimindeki devrimci
rolünü ve ulemanın “isnâd” sistemiyle geçmişi nasıl bir hakikat
rejimine dönüştürdüğünü titizlikle inceliyor. Taberî’den İbn Haldûn’a, Mes’ûdî’den İbnü’l-Esîr’e kadar büyük tarihçilerin eserlerini;
sarayların himayesi, mezhep çatışmaları ve meşruiyet arayışları
ekseninde yeniden değerlendiriyor.
Kadir Purde’nin yetkin çevirisiyle Türkçeye kazandırılan bu eser,
İslam tarihini sadece siyasi olaylar bütünü olarak okumak değil o
olayların nasıl bir “tarih” hâline geldiğini, Müslümanların geçmiş
algısını ve zamanı kaydetme tutkusunu anlamak isteyenler için
vazgeçilmez bir başvuru kaynağıdır. Müslümanlarda Tarihyazımı,
geçmişin sesinin günümüze nasıl ulaştığını sorgulayan her okur
için ufuk açıcı bir rehber niteliğinde.